Uw zoekopdracht

Zoeken in een regio



Pampus herleeft
Pampus herleeft

Pampus herleeft

plaats

 Amsterdam

datum

 01-09-2007

medium

 Vivant (ABN Amro)

auteur

 Corien van Zweden

trefwoorden

 Pampus, forteiland, fort, Ijsselmeer

artikelnummer

 ZW/0326.900


Overal in Nederland zijn ze te vinden: de piekprojecten. Monumentale panden of objecten op bijzondere locaties die in verval zijn geraakt en voor een symbolische bedrag - bijvoorbeeld van één piek - worden verkocht. Na een grondige opknapbeurt krijgt het pand of het object een nieuwe bestemming. Vivant spoorde een aantal piekprojecten op. Welk verhaal gaat erachter schuil? Wat brengt mensen ertoe om zo’n vervallen object te kopen? En hoe is het ze vergaan na de investering van dat eerste symbolische bedrag? Gevochten is er nooit en alleen in de Eerste Wereldoorlog hebben er echt soldaten rondgelopen. Daarna raakte Forteiland Pampus langzaam in verval. Totdat vijf enthousiaste inwoners van Muiden eind jaren tachtig het plan opvatten om het stoere fort in het IJsselmeer van de ondergang te redden.Voor een symbolisch bedrag namen ze Pampus over van de Nederlandse staat. 'Vijf mannen kochten een eiland plus een hele grote zorg.' Elke dinsdag om half 10 precies zet het werkmansbootje vanaf het Muiderslot koers naar het forteiland Pampus. Aan boord een vaste ploeg vrijwilligers, allemaal zestig plus, die zich opmaken voor een dagje klussen op het eiland. Ze helpen met alle voorkomende werkzaamheden op het gebied van onderhoud en reparatie. Jet de Jonge (79) is als de enige vrouw in het gezelschap verantwoordelijk voor de koffie en de broodjes. De meeste mannen doen het werk al jaren: dinsdag klusdag. Tijdens de overtocht die 20 minuten duurt, komen de sterke verhalen los. 'Als het hard waait slaan de golven over het dak van het bootje.' En: 'Weet je nog die keer dat er zoveel ijsgang was dat we bijna vast kwamen te zitten tussen de ijsschotsen?' Vandaag zijn er geen hoge golven en van ijs is al helemaal geen sprake. De lucht is op deze zomerse ochtend strakblauw en het forteiland ligt te pronken in het Hollandse licht. Op de steiger staat fortwachter Eric Creemers te wachten. Samen met zijn vrouw Nanette Elfring woont hij al elf jaar in het enige woonhuis van het eiland. Het is een huis zoals kinderen het zouden tekenen: een rood pannendak en luiken voor de ramen. 'Het is een grandioze plek om te wonen,' zegt Eric Creemers wijzend op de ruimte om hem heen. Over het water zien we in de verte de skyline van Amsterdam en de andere kant op de windmolens van Flevoland. 'Je hebt hier alle vrijheid en veel mogelijkheden, maar er zijn ook beperkingen. Je woont - letterlijk - op je werk en je hebt weinig privacy. Ook in fysiek opzicht is het zwaar: voor elke boodschap moet je de boot pakken.' Vlakbij de aanlegsteiger staat de trots van de groep vrijwilligers van het klussenteam: het zelf gebouwde café-restaurant 'Hollands Licht'. Vanaf het terras met houten tafels kunnen bezoekers de veerboot van verre zien aankomen. Blauwe luchten en grijs kabbelend water zover het oog reikt. Zwermen mugjes dansen boven het riet. Aan de muren van het café hangen grote borden met foto's en uitleg over de geschiedenis van het forteiland. Pampus werd aan het eind van de 19de eeuw aangelegd als onderdeel van de Stelling van Amsterdam. De foto's tonen het militaire verleden. Ooit werd het eiland gedomineerd door de geschutstorens met twee grote Krupp Gruson kanonnen. Daarmee kon indien nodig elke 1,5 minuut worden geschoten. Maar gevuurd is er nooit en de kanonnen zijn al lang verdwenen. Wat rest is een rijksmonument dat op de Werelderfgoedlijst van Unesco staat en dat een grote opknapbeurt nodig heeft. Fortwachter Eric Creemers herinnert zich de vervallen staat waarin hij het fort aantrof, toen hij elf jaar geleden op Pampus kwam wonen. 'Het fort was zo lek als een mandje,' vertelt hij. 'Het regenwater druppelde naar binnen en bij slecht weer moest je door de gangen waden. Er lagen plannen klaar voor een grootscheepse restauratie, maar het heeft nog jaren geduurd voordat er genoeg fondsen beschikbaar waren.' In april 2007 is de restauratie van Pampus eindelijk begonnen met de financiële steun van verschillende overheden en een aantal commerciële sponsors. Creemers houdt toezicht op de werkzaamheden. Hij zegt: 'Eerst is er veel gesloopt. De toplaag van het dak moest eraf, de losse stenen zijn weggehaald en alle voegen zijn uitgebikt. Als het werk in september is afgerond, is het fort waterdicht. Dat biedt nieuwe mogelijkheden, zoals kunstexposities, concerten of toneeluitvoeringen.' Plannen voor Pampus zijn er genoeg. Nu al trekt het eiland een kleine 40.000 bezoekers per jaar. Van april tot oktober onderhoudt Connexxion vanaf Muiden een veerdienst op het eiland. Er zijn excursies en rondleidingen. Voor kinderen zijn er speurtochten en speciale piratendagen. Daarnaast is het eiland af te huren voor sportevenementen, feesten en partijen en er kan zelfs worden getrouwd. Dan worden de donkere gangen van het fort vol kaarslampjes gezet, zodat de gasten de trouwzaal in het binnenste van het fort kunnen vinden. Eén ding wil de Stichting Pampus per sé niet: het fort mag geen stoffig museum worden. Creemers: 'Als het fort straks waterdicht is, willen we het gaan inrichten als bezoekerscentrum, waar met veel interactieve en audiovisuele middelen de geschiedenis van Pampus wordt verbeeld. Dat is een project van bijna een miljoen, waarvoor we de financiering nog niet rond hebben.' Met al die plannen hoopt de Stichting Pampus de droom te realiseren die de initiatiefnemers 16 jaar geleden bij de aankoop van het eiland voor ogen stond: het fort moest bewaard worden voor het nageslacht en toegankelijk worden gemaakt voor het publiek. Creemers: 'De vijf mannen van het eerste uur waren vol enthousiasme. Ze zouden Pampus redden van het verval en zorgen dat er bezoekers kwamen. De Nederlandse staat heeft het eiland voor het symbolische bedrag van 50.000 gulden aan hen overgedragen. Uit eigen zak hebben de vijf het geld op tafel gelegd: ieder 10.000 gulden. Daarmee haalden ze zich een grote verplichting op de hals, want het eiland was in die tijd niet veel meer dan een ruïne.' Voor fortwachter Eric Creemers zit na elf jaar eilandleven de langste tijd erop. Hij is toe aan een nieuwe uitdaging. Zijn vrouw blijft aan als directeur van de Stichting Pampus, maar het stel gaat op de wal wonen. De zoektocht naar een nieuw fortwachtersechtpaar zal gepaard gaan met enig mediaspektakel. Na een uitgebreide selectieprocedure zullen er zes stellen overblijven. Die moeten zich bewijzen: ze worden op het eiland gedropt om allerhande opdrachten uit te voeren, waarna het beste stel gekozen zal worden. De NCRV gaat dat filmen. Eric Creemers is benieuwd: 'Fortwachter klinkt leuk,' zegt hij. 'Maar het zal niet meevallen. Je komt hier voor allerlei uitdagingen te staan. Ik zal niet snel vergeten hoe er in vliegende storm 80 pannen van ons dak woeien of hoe we midden in de nacht dronken bezoekers van het eiland moesten wegsturen. Je loopt erheen met je honden en je gedraagt je zo imponerend mogelijk in de hoop dat ze vertrekken. Eén keer lukte dat niet en moest de politie er aan te pas komen. Het hoort er allemaal bij.' Voor meer informatie zie: www.pampus.nl [ < terug ]

stuur naar vriend
print deze pagina

aanverwante artikelen: