Slechts het kleine bordje naast de deur wijst er op dat het pand naast het postkantoor in Zutphen een huis is voor mensen met een eetstoornis. Ooit was het een woonhuis en nog steeds ademt het een huiselijke sfeer uit. Het ruikt er naar koffie, het is er comfortabel warm en hoe groot de problemen van de –vandaag alleen vrouwelijke- bezoekers ook zijn, het is er zo gezellig en huiselijk dat je de neiging krijgt om je schoenen uit te doen en aan te schuiven bij de pratende vrouwen. Wanneer we later uitroepen dat we begrijpen dat de vrouwen hier zo graag komen, worden we onmiddellijk met grapjes bedolven: "Dan moet je ook een eetstoornis ontwikkelen, kun je hier vaker komen!" lachen ze. En die saus van humor blijkt typerend voor de bezoekers en de begeleiders in het huis.
De kapstok in de hal hangt vol met jassen. De jas-eigenaressen zijn op verschillende plekken in het huis bezig met een activiteit. Zo is er in de kelder een kledingbeurs waar je oude kleren tegen een zacht prijsje kunt laten verkopen. En zijn er boven vijf vrouwen bezig met het knippen en plakken van een collage met als thema veilig en verboden voedsel. Later is er ook nog een themapraatgroep, een leesclub en een eetactiviteit. Coördinator José: "Vandaag hebben toevallig de meeste activiteiten een link met eten. Maar dikwijls is er van alles georganiseerd dat niks met dit onderwerp te maken heeft. Desondanks zul je zien dat hier niet op een ´therapeutische` manier met eetstoornissen wordt omgegaan, maar juist op een luchtigere manier, met humor soms. "En die humor zien we meteen terug in het bordje naast de wc. Daarop staat: wc, braakvrij. Wij kunnen hier voorzichtig om lachen. Maar dat is juist de bedoeling, blijkt. Zo is ook die issue meteen uit de taboesfeer, wordt ons later uitgelegd.

Dik een jaar geleden werd dit praktijkhuis voor mensen –ja, zowel mannen als vrouwen (maar in de praktijk veel meer vrouwen)- met een eetstoornis geopend. Zij kunnen hier dagelijks tussen tien en half zes binnenlopen. Om met elkaar of met de begeleiders te praten en een kop koffie te drinken. Maar ze kunnen hier ook terecht om te internetten, even rustig een boek te lezen of met elkaar af te spreken. Geen zware therapie dus, maar ´gewone dingen doen` in een veilige omgeving waar niemand opkijkt van je eetstoornis. Het huis wordt gerund door zo´n dertig vrijwilligers. Hun ervaring met eetstoornissen hebben ze gemeen: ze hebben er zelf één gehad of hebben van dit van dichtbij meegemaakt. José: "Op een dag als vandaag, zorg ik ervoor dat alles goed loopt. De activiteiten. Maar ik moet ook kunnen inspringen op het moment dat iemand flipt door het zien van een broodje kaas met boter. Ik vind het fijn om mensen te helpen als ze het moeilijk hebben. En te zien dat ze zelfs in zo´n moeilijke periode hier graag komen. Vaak isoleren mensen met een eetstoornis zich, hier kunnen ze juist contact hebben met anderen en de confrontatie aangaan. Door mijn eigen ervaringen ken ik hun gedrag. Ik voel bijvoorbeeld aan wanneer iemand een smoes verzint of tegen me liegt. Ik heb zelf ook jarenlang een eetstoornis gehad, ik durfde mezelf niet te zijn. Daardoor weet ik bijvoorbeeld dat ´s avonds rond een uur of elf een rottijd is. Dan voel je je verlaten, heb je geen afleiding en eet je jezelf in slaap. Soms krijg ik rond die tijd mailtjes van meiden die me nodig hebben. Als ik dan online ben, mail ik terug. Dit is zeker geen negen tot vijf baan, nee.  
Dit werk doe ik met mijn hart. Ja, daardoor durf ik me kwetsbaar op te stellen. Ik laat zien dat ik nu gelukkig ben, maar ook weet hoe onzeker je kunt zijn. Ik zorg wel dat ik mijn werk nooit mee naar huis neem. Als er iets vervelends is gebeurd, praat je daar altijd eerst met iemand hier over voordat je weggaat. Zo kun je werk en thuis goed gescheiden houden."

Niet zomaar een winkeltje
In het souterrain zijn Adelie (33) en Lotte (22) bezig met de kledingbeurs. De donkere ruimte hangt vol met allerlei kleding en –nog belangrijker- alle maten. Adelie had zelf een eetstoornis van haar twaalfde tot  haar zevenentwintigste. Negen maanden lang was zij hiervoor full-time in therapie. Zij heeft geleerd hoe zij met eten om moet gaan en kan haar eigen ervaringen nu goed gebruiken in haar werk bij Ziezo. Zo weet ze bijvoorbeeld als geen ander dat het kopen van kleding voor mensen met een eetstoornis dikwijls een probleem is. Ze durven niet te passen, zijn bang voor de confrontatie met de spiegel en durven al helemaal niet het kleedhokje uit te komen.  
Adelie: "Al vijf jaar liep ik met het idee om een kledingbeurs te organiseren. Buiten het feit dat ik weet hoe moeilijk kleding kopen voor eetgestoorden is, weet ik –uit eigen ervaring- dat ze veel kleding hebben hangen dat niet meer past. Het is te klein of juist te groot. Soms hoop je dan dat je het ooit nog aan kunt. Maar dat gebeurt eigenlijk toch niet meer. Je kunt het beter wegdoen. Nee, dit is niet zomaar een winkeltje, deze kleding heeft ook te maken met emoties. Als bijvoorbeeld iemand anders die broek wel past. Of als er nare herinneringen aan een kledingstuk kleven." Adelie pakt een gilet (schrijf je dat zo? Heb echt geen idee….) uit het rek met de maat XXL. "Kijk, dit was dus van mij in de tijd dat ik een eetstoornis had. Ik vond mezelf zo te dik dat ik –zelfs in de zomer- altijd iets over een t-shirt aan moest, om mijn lichaam te verhullen. Ik word nu misselijk als ik hem zie en ben blij dat ik hem weg kan doen."
Boven in het huis is er een creatieve activiteit. Daar zijn zes vrouwen onder begeleiding bezig met het maken van een collage over veilig en verboden voedsel. Op de ene helft van hun vel plakken zij voedsel die zij voor zichzelf verboden vinden, aan de andere kant voedsel dat zij als veilig beschouwen. Hier dus zakken patat tegenover kroppen sla en ketchup. Paulien (28) is momenteel bezig met een behandeling voor haar eetstoornis. Zij legt haar collage uit: "Verboden voedsel heeft veel calorieën, dat zijn ook de dingen die ik eet en uitspuug tijdens een eetbui. Aan de andere kant staan de veilige etenswaren, met weinig calorieën. Ja, ik weet wel van alles hoeveel calorieën erin zit. Dat houd ik al jaren zo bij." Eén van de andere vrouwen beaamt dit: "Je weet precies waar je dik van wordt. Maar je kent ook allerlei ´trucjes` om eten minder vet te maken. Zo bak ik bijvoorbeeld mijn vlees nooit in boter, maar altijd in water. "Twee van de andere deelnemers knikken, het is duidelijk dat ook zij dit herkennen. Een andere vrouw kijkt een beetje verbaasd. Zou zij een goede tip zien in het bakken met water?
Wat er zo leuk is aan zo´n creatieve activiteit? Marloes (21), inmiddels klaar met de behandeling voor haar eetstoornis: "In dit huis doe je niks ´kliniekachtigs`. Je kunt op een creatieve manier bezig zijn, je hebt contact met anderen met een eetstoornis en kunt jezelf zijn, want iedereen zit in hetzelfde schuitje en begrijpt je. Soms hebben de activiteiten met eten te maken, soms niet. Je kunt ermee doen wat je zelf wil, therapeutisch hoeft het niet te worden."

Beneden in de huiskamer staan twee donkerrode bankstellen, een lekkere ´hangstoel` en een grote houten eettafel. Boven de salonttafel hangt een opvallende, typerende lamp, gemaakt van lepels en vorken. Weer die benadering met een knipoog. De kamer ziet eruit als een doorsnee huiskamer in een doorsnee huis. Knus en functioneel. Hier zit de leesgroep van begeleidster Tanja (41) met vier vrouwen. Zij hebben allemaal hetzelfde boek gelezen en bespreken hun ervaringen met elkaar. Dit keer lezen zij het boek Stille Strijd van Jessica Antonis, een boek over een jong meisje dat net zo slank wil zijn als haar klasgenoten, op dieet gaat en daarin doorslaat. "Het boek dat we de volgende keer lezen heeft in mindere mate met het onderwerp eetstoornis te maken," vertelt Tanja. Buiten de activiteiten is Tanja ook wekelijks een dag aanwezig voor de ´inloop` in het huis. Tijdens deze dag kunnen mensen met een eetstoornis hier binnen lopen en even een gesprek aanknopen met een van de andere bezoekers of vrijwilligers, zoals Tanja. Ook zij kan uit haar eigen ervaring spreken, want zij had achttien jaar lang een eetstoornis. "Ik ken het hele traject: lijnen, daarin doorslaan en uiteindelijk eetbuien, overgeven en het gebruiken van bijvoorbeeld laxeermiddelen. Ik ben uiteindelijk zelf van mijn stoornis afgekomen. Met behulp van mijn collega´s heb ik stukje bij beetje mijn eetpatroon kunnen veranderen. Ik merk dat het heel belangrijk is, dat je ook zelf iets met eetstoornissen hebt. Zeker de eerste keer dat iemand hier komt, zullen ze je direct vragen naar je eigen ervaring." Dat ervaren wij ook zelf, wanneer bij onze binnenkomst één van de vrouwen direct vraagt naar onze ´relatie` met eetstoornissen. Als we vertellen dat we in onze vriendenkring van dichtbij een eetstoornis hebben meegemaakt, zijn we meteen een stuk ´vertrouwder` en komt het gesprek op gang.

Ondertussen is er in een van de kleine kamers ook een thema-bijeenkomst bezig. Hier praten Saskia (32), Parinita (21) en Gerlinde (25) met elkaar over hun eetstoornis, Binge Eating Dissorder (BED) en de manier waarop zij tijdens de feestdagen met eten omgaan. Kenmerk van BED-ers is dat zij geen rem kennen in hun eetgedrag en daardoor steeds zwaarder worden. Saskia: "De groep met BED heeft een dubbele handicap: je eetstoornis, maar ook je overgewicht. Dat maakt het er niet makkelijker op. Zo krijg ik bijvoorbeeld regelmatig commentaar op mijn gewicht. Ik werk in een ziekenhuis en een van mijn patiënten noemde me laatst ´zo dik als een olifant`. Daar word ik erg door gekwetst. Vooral in de periode van de feestdagen heb ik het zwaar. Ik ben tweeëndertig en nog alleen. Buiten zie ik allemaal happy stelletjes die straks met elkaar de feestdagen vieren. Dat is moeilijk voor me. Ik probeer me in te houden, maar voel me juist rond die dagen erg eenzaam." Parinita: "Dat heb ik ook. Ik eet dikwijls veel te veel. Vroeger al, ik kreeg altijd de restjes van iedereen. Momenteel richt mijn behandeling zich op het leren omgaan met gevoelens, eerst de onderliggende problemen aanpakken." Gerlinde: "En in de tussentijd hier genieten van allerlei activiteiten en jezelf kunnen zijn, omdat iedereen een zelfde probleem heeft."

Gezond bovenop in het karretje
Eén van de andere activiteiten waar het gaat om genieten, maar tegelijkertijd ook om het overwinnen van moeilijke momenten is de eetactiviteit die wordt begeleid door Adelie en Willem (47). Vandaag zijn er zes deelnemers in de leeftijd tussen de zestien en vijfentwintig. In de voorstelronde vertelt iedereen kort wat over zichzelf: wie ze zijn, maar ook waar ze problemen mee hebben en wat ze niet lusten. Zo vinden sommigen het moeilijk om boodschappen te doen, omdat dan iedereen ziet wat je in je karretje gooit. Eén van de meisjes vertelt dat ze dikwijls ´gezonde` spullen bovenop haar ongezonde aankopen legt, zodat dat niet gezien wordt. Anderen ´durven` geen sausjes te eten. Of alleen rode sauzen, omdat daar minder calorieën inzitten. Begeleidster Adelie benadert het stel met veel humor en probeert de deelnemers telkens uit te dagen. Ze lacht hard mee wanneer iemand ´komkommer!` roept op de vraag: wat eten we vandaag? Het meisje dat boodschappen doen eng vindt, moet straks mee naar de winkel. Adelie zorgt er zelfs voor dat de dames een toetje uitkiezen.
Op naar de winkel. Zenuwachtig lachend loopt één van de vrouwen door de winkel. Bij de broccoli staan drie anderen te twijfelen: zouden ze aan een stronk genoeg hebben voor acht personen? Nee, dit is te weinig. Met tegenzin moeten zij er nog een grote stronk bij stoppen. Ook het toetje blijkt problematisch: het toetje waar net unaniem voor besloten is –Vitalinea met appeltaartsmaak- blijkt niet in de winkel. Wat nu? Adelie stelt voor om een bak yoghurt met appel en kaneel te nemen. Eén van de meiden schrikt: "Dat is volle yoghurt!" Adelie doet de yoghurt toch in het karretje. "Ik meng straks alles door elkaar, zodat ze de boel niet kunnen scheiden," zegt ze met een grote glimlach. Ook het sausje voor de rijst blijkt geen makkelijke keuze. Het is duidelijk dat de vrouwen niet vaak boodschappen doen, want ze hebben geen idee. Eén komt met het idee om tomatensaus over de rijst te doen. Niet zo´n smakelijke suggestie. Gelukkig komt er ook iemand met een flesje woksaus aanzetten. Dat is beter. Met een volle tas keert het gezelschap terug naar het huis. Een ander groepje heeft zich aangeboden om met Willem de keuken in te duiken. Dat gaat allemaal voorspoedig, totdat er luis in de brocolli blijkt te zitten. Eén van de meiden begint hard te gillen in de keuken. Adelie schiet te hulp, doet de brocolli in een tas en vraagt wie dit wil terugbrengen en omruilen voor bonen. Eén van de vrouwen biedt zich aan.
Uiteindelijk staat er een maaltijd op tafel: rijst met kip, groente en een toetje. Een gezonde, niet te vette maaltijd, dat wel. De vrouwen scheppen voorzichtig op. Sommigen vullen maar een half bord, maar niemand die er wat van zegt. Naast Adelie probeert een van hen wat saus op haar bord te scheppen. Dit lukt niet, want er zitten gaatjes in de lepel. Adelie lacht hard: "Het is een anorectische lepel, zo krijg je geen saus op je bord." Ook de dames lachen. En dat is ook de bedoeling: hier kun je praten, lachen en huilen om je eetstoornis. Met elkaar.

De meeste patienten met een eetstoornis zijn vrouw, maar tien procent is man. Er zijn ongeveer 5500 vrouwen met anorexia. Anorexia-patienten zijn meestal vrouwen die begonnen zijn met lijnen en daarin ´doorslaan`. Ze eten steeds minder, proberen zoveel mogelijk calorieen te verbranden. En –ook al zijn ze broodmager- ze vinden zichzelf nog steeds te dik.
Er zijn zo´n 22.300 Boulimia-patienten. Het kenmerk van deze stoornis is dat de patiënten dikwijls eetbuien hebben en die weer ´compenseren` met overmatig sporten, laxeren of overgeven na het eten.
Ook zijn er nog zo´n 160.000 mensen, zowel mannen als vrouwen, die last hebben van een eetbuistoornis of Binge-Eating Disorder (BED).
Binge-eating disorder houdt in dat je eetbuien hebt, net als een boulimiapatient. Alleen proberen patiënten met binge het eten niet ´kwijt te raken`, dus blijven ze steeds in gewicht toenemen.
Oorzaken van een eetstoornis kunnen bij ieder mens verschillend zijn. Het kan liggen aan een biologische factor, wanneer bijvoorbeeld het gevoel van honger en verzadiging niet goed werkt, maar ook aan allerlei psychische factoren.
Een eetstoornissen is een psychatrische ziekte en wordt dan ook vaak behandeld door middel van psychologische hulp.

Meer informatie: www.praktijkhuis.nl
http://www.eetstoornis.info/